Lithium

Lithium in serum



Synoniem: Lithiumcarbonaat, Camcolit, Priadel, lithiumcitraat
Categorie: Psychofarmaca
Afnamevoorkeur

Stolbuis met rode dop (zonder gel)

Afnamevolume

1 volle buis (6 ml)

Afnamecondities

LITHT

Afnameopmerking

NIET in het weekend afnemen i.v.m. stabiliteit van het monster.

Het verschil tussen therapeutische en toxische concentraties is klein, zodat het moment van bloedafname ontzettend belangrijk is.
Een spiegel dient daarom 12 uur (11 – 13 uur) na de laatste inname van het lithiumpreparaat afgenomen worden.
Bij drie- of viermaal daagse dosering dient de bloedafname net voor een volgende dosering plaats te vinden (<1 uur, dalspiegel).

Uitzondering: (vermoeden van) intoxicatie, dan direct afnemen zodat direct door de apotheek bepaald kan worden.

Bij aanvang van de therapie dient de concentratie twee keer per week  te worden gecontroleerd, wanneer een stabiele situatie is verkregen (na ongeveer 1 maand) maandelijks tot driemaandelijks.

Referentiegebieden

Therapeutisch:
- Acute manie: 0,8-1,2 mmol/l
- Profylaxe: 0,6-0,8 mmol/l
- Geriatrische patiënten: 0,4-0,8 mmol/l*

Toxisch: >1,5 mmol/l

Ook bij therapeutische spiegels kunnen toxische verschijnselen optreden. Vooral bij geriatrische patiënten dient men hier bedacht op te zijn.

*Door een afname van het verdelingsvolume en de renale klaring met toenemende leeftijd, dient voorzichtiger gestart te worden met lithium therapie. Door een lagere tolerantie van lithium bij ouderen zijn vaak lagere spiegels gewenst.

klinische betekenis
Opmerkingen

De werkzaamheid kan worden verwacht na ongeveer 1 week en is volledig na 4 weken. Bij depressie kan het maximale effect soms pas na 6 tot 12 maanden optreden.

Tmax: 0,5-2 uur bij gewoon preparaat, 2-5,5 uur bij vertraagde afgifte preparaten. Halfwaardetijd: 12-48 uur.

De intracellulaire concentratie is hoger dan de extracellulaire concentratie. Lithium stapelt in bepaalde organen waar onder de schildklier. Bij geforceerde eliminatie dient daarom rekening gehouden te worden met redistributie. Lithium passeert de bloedhersenbarrière en concentraties in de liquor bedragen 30-50% van de plasmaconcentraties. Lithium wordt voor 89-98% onveranderd uitgescheiden via de urine. Ongeveer 80% wordt na glomerulaire filtratie parallel aan natrium gereabsorbeerd in de proximale tubulus afhankelijk van de natriumbalans en hydratiestatus. De renale klaring is direct afhankelijk van de glomerulaire filtratiesnelheid en neemt af met de leeftijd en bij nierziekten en toe bij zwangerschap. De halfwaardetijd vertoont een grote interindividuele variatie en kan toenemen met de behandelingsduur en de leeftijd tot dagen. Na ongeveer 3 tot 7 dagen wordt de steady state concentratie bereikt.

Intoxicatie:
Bepaal de lithiumconcentratie, kalium, natrium en de nierfunctie.
- Lithium <2,5 mmol/l: tijdelijk lithiumtoediening staken en toedienen van natrium en vocht.
- Lithium >2,5 mmol/l: staken lithiumtoediening en vochtbalans op peil houden door i.v. geven van vocht en elektrolyten

Indicatie hemodialyse:
- bij lithium > 4 mmol/l (zowel bij acute als chronische intoxicatie).
- bij lithium 2,5-4 mmol/l bij hemodynamische instabiliteit, nierinsufficiëntie of ernstige neurologische symptomen.
- bij lithium 1,5-2,5 mmol/l bij (pre)terminale nierinsufficiëntie.
NB: wees na hemodialyse bedacht op redistributie van lithium 6 tot 12 uur na dialyse. Een andere methode om hernieuwde stijging van de plasmaconcentratie te voorkomen is het toepassen van CVVH na hemodialyse gedurende bijvoorbeeld 24 uur. Deze methode lijkt steeds meer de voorkeur te hebben om de rebound stijgingen van lithium te voorkomen.

Bepalingsmethode

AES

Kwaliteitscontrole

KKGT en LGC

Bepalingsfrequentie

Dagelijks (maandag t/m vrijdag)

Verzendconditie

Kamertemperatuur (15-25 °C)

Bewaarconditie

Koelkast (2-8°C) gedurende 24 uur, bewaring bij kamertemperatuur voor enkele uren heeft weinig tot geen negatieve invloed op de stabiliteit.

Formulier
Uitvoerende instelling

Klinisch Farmaceutisch Laboratorium
ZiekenhuisApotheek Midden-Brabant
TweeSteden ziekenhuis Tilburg

Verzendadres
Contactpersoon

Dienstdoende ziekenhuisapotheker ETZ, tel. 013-2215696.

Referenties
  1. TDM monografie Lithium, NVZA Commissie Analyse & Toxicologie (versie 31-05-2015). Geraadpleegd: 17-02-2016.
  2. www.toxicologie.org monografie lithium versie 2.1 2015. Geraadpleegd: 31-03-2016.
  3. Drs. E. de Beus, Dr. M.B. Rookmaaker. Richtlijn Renale bijwerkingen chronisch lithiumgebruik. Nederlandse federatie voor Nefrologie, september 2013. http://www.nefro.nl/uploads/tN/fz/tNfz2bBwcbVXK2ZTOxxaoQ/Lithiumrichtlijn-definitief-2013.pdf
Analisten
Wijzigingen

20190927 ML: LIMS code van LITH naar LITHT. Telnr dienstdoende ziekenhuisapotheker gewijzigd.
20170710 ML: Hoeveelheid materiaal naar 6 ml. Tekstueel locatie TweeSteden en Elisabeth aangepast. LIMS-code toegevoegd. Transport- en bewaarconditie volledig genoteerd.
20160331 ML: deel over intoxicatie aangepast conform richtlijn Nefrologen.

Bestanden
Beelden

ZAMB werkt o.a. voor:

logo Elisabeth Tweesteden ziekenhuis logo Regionaal Ambulance Vervoer logo 2 serve kliniek logo Verbeeten Instituut